PRZEWODNIK PO CZARNOGÓRZE

Niewiele czasu trzeba, by wędrując po Czarnogórze, nacieszyć oczy skrajnościami. Kraj jest niewielki, ale hojnie obdarowany przez naturę. Na wybrzeżu Adriatyku na turystów czekają krystalicznie czyste wody Adriatyku, piaszczyste plaże, atrakcyjne kurorty i jedyny w południowej Europie fiord w Zatoce Kotorskiej. W głębi kraju ośnieżone górskie szczyty przypominają, że jest to interesujący kierunek turystyczny dla miłośników narciarstwa. A przy południowej granicy rozłożyło się Jezioro Szkoderskie, pełne najrozmaitszych gatunków ryb, ostoja dzikiego ptactwa. Jeśli nie wiemy, gdzie spędzić urlop, może należałoby zdecydować się na wyjazd do Czarnogóry? 

Riwiera Czarnogórska

Riwiera Czarnogórska rozciąga się wzdłuż wybrzeża Adriatyku, ozdobiona bujną śródziemnomorską roślinnością i małymi, skalistymi wyspami z ruinami twierdz lub zamków. Czarnogóra to wakacje na piaszczystej plaży pośród pachnących drzew oliwkowych, modrzewi i cyprysów. Każde miasto leżące na Riwierze Koterskiej fascynuje. Risan, Perest posiadają piękny port, Budwa kamienne somy, kościoły i mury obronne, a w Sutomore ruiny weneckiego zamku Haj-Nehaj, wzniesionego w XV wieku. Wyspy: Sveti Djordje i Gospa od Skrpjela oraz Prcanj polecamy muzeum, a na wyspie Świetego Stefana starodawne mury obronne, które chroniły przed piratami, znajduje się tutaj przepiękna, XV-wieczna cerkiew oraz masa wąskich, krętych uliczek, wiodących do urokliwych zakątków miasteczka. Fantastyczne widoki Czarnogóry, piaszczyste plaże, błękitne morze oraz perły architektoniczne na zawsze można zachować w pamięci.

Budva

Budva to najczęściej odwiedzana przez turystów i najbardziej znana miejscowość wybrzeża czarnogórskiego. Miasto liczy aż około 2500 lat. Dookoła Budvy rozciągają się góry, które w połączeniu z błękitnym morzem Adriatyku oraz śródziemnomorską roślinnością tworzą niezapomniane widoki.
Będąc w Budvie, koniecznie trzeba zobaczyć Starówkę, która jest zdecydowanie najpiękniejszym miejscem w mieście. Wąskie uliczki, piękne budynki z kamienia, długa i piaszczysta plaża, wszystko to sprawia, że do Budvy przyjeżdża każdego roku mnóstwo turystów z całej Europy.
Na uwagę zasługuje ponadto wyspa św. Stefana, która obecna jest na większości pocztówek z Czarnogóry.
W Budvie znajdziemy bogatą infrastrukturę turystyczną. Nie brakuje tu bankomatów, sklepów, barów czy restauracji. Budva posiada duże kompleksy hotelowe, a także prywatne apartamenty. Każdy znajdzie tu coś dla siebie. Budva śmiało może konkurować z takimi miejscowościami jak Lloret de Mar w Hiszpanii, czy Makarska w Chorwacji.
Miejscowość ta szczególnie polecana jest młodym ludziom, preferującym bogate życie nocne oraz zabawę do białego rana. Każdego roku, pod koniec sierpnia odbywają się tutaj koncerty wielkich gwiazd, takich jak U2, Madonna i Lenny Krevitz. Tradycja ta wpisała się na stałe w kalendarz imprez miasta.

Ulcinj

Ulcinj jest często wybieranym przez Polaków miejscem na wakacje. Można znaleźć tu wspaniałą, śródziemnomorską roślinność, a także kilometry piaszczystych plaż skąpanych w słońcu. Ulcinj posiada najdłuższą piaszczystą plażę z tej strony Adriatyku. Najpiękniej zagospodarowana jej część nazywana jest Copacabaną. Ponadto turystów przyciągają przystępne ceny, które są zdecydowanie niższe niż np. w Budvie.
Ulcinj posiada najbardziej orientalny - muzułmański charakter ze wszystkich miast Czarnogóry. Ten specyficzny klimat można poznać zwłaszcza podczas dni targowych. To niezwykle urokliwe miasteczko z całą pewnością nadaje się na spędzenie tu niezapomnianych wakacji. 

Petrovac

Petrovac jest przepiękną miejscowością Riwiery Czarnogórskiej, znajdującą się 15 km na południe od Budvy. Miejscowość jest niewielka i spokojna, jednak w pełni przygotowana, by przyjąć nawet najbardziej wymagających turystów. Znajdują się tu liczne sklepy, restauracje i knajpki. Petrovac otoczony jest górami oraz skalistymi zboczami. Ponadto posiada szeroką, piękną plażę.
Godna uwagi jest Srarówka, która uchodzi za jedną z największych perełek wybrzeża, a także promenada spacerowa.  

Święty Stefan

Święty Stefan to wysepka położona nieopodal Budvy, połączona jest ona z brzegiem jedynie wąskim przesmykiem z naniesionego morskiego piasku i żwiru, wzmocnionym przez kamienne podmurowanie. W najwyższej części wyspy znajduje się mała cerkiew, pochodząca z XV wieku i nosząca imię świętego Stefana. Cerkiew otoczona jest murami obronnymi, które miały za zadanie ochronę przed atakami piratów. Wyspa jest niezapomnianym miejscem, za sprawą malowniczych, wąskich i krętych uliczek, kamiennych schodów i studni oraz krytych czerwonymi dachami domów. Wstęp na wyspę jest bezpłatny.

NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA PRZED WYJAZDEM DO CZARNOGÓRY:

Co warto zwiedzić w Czarnogórze?
Miasta:  Bijelo Polje, Budwa, Cetynia, Kotor, Podgorica; ponadto parki narodowe Durmitor (najgłębszy w Europie kanion rzeki Tara) i Lovćen, Jezioro Szkoderskie, Boka Kotorska, wenecka twierdza Haj-Nehaj, monastyr Savina w Herceg-Novi, klasztor Ostrog, plaże Sveti Stefan i Ulcinj. Najlepszy sposób na spędzenie czasu w Czarnogórze to plażowanie, kąpiele w Adriatyku, uprawianie sportów wodnych lub narciarstwa, spacery, trekking, odkrywanie architektury, historii i rzemiosła artystycznego. 

Co warto kupić w Czarnogórze?
Domaća rakija (rakija domowej produkcji), kopie ikon, tamjan (żywica kadzielnicza), kierpce czarnogórskich górali .

Jak dojechać do  Czarnogóry?
DOJAZD SAMOCHODEM:
Oczywiście jak to w podróży często bywa, samochód jest najłatwiejszym środkiem transportu. Wariantów dojazdu do Czarnogóry jest wiele, jednak dominują dwie opcje: I opcja: Polska – Słowacja – Węgry – Serbia – Czarnogóra. Wybierając ten wariant należy pamiętać o przejeździe przez Serbię, która jest krajem górzystym, a w wielu miejscach stan dróg pozostawia wiele do życzenia. II opcja: Polska – Czechy – Austria – Słowenia – Chorwacja. Wariant dłuższy ale może okazać się mniej czasochłonny dzięki dobrym drogom w wyżej wymienionych krajach. Jest to też wariant, z którego częściej korzystają mieszkańcy zachodniej Polski. 

DOJAZD POCIĄGIEM:
Niestety Polska nie ma bezpośrednich połączeń kolejowych z Czarnogórą. Jednak można wykorzystać opcję z dwoma przesiadkami. Najpierw podróż do Budapesztu z Warszawy, Katowic, Krakowa, Trzebini, Oświęcimia bądź Zebrzydowic. Następnie przesiadka w Budapeszcie na pociąg do stolicy Serbii – Belgradu. Belgrad oferuje kilka połączeń kolejowych dziennie z nadmorskim miastem Bar w Czarnogórze.

PODRÓŻ AUTOBUSEM:
Podobnie jak koleją, tak i autobusem nie dostaniemy się bezpośrednio do Czarnogóry. Przemieszczanie się autobusami wymaga wiele determinacji od podróżnego. Przede wszystkim za wszelką cenę musimy dostać się do Belgradu, który ma wiele połączeń autokarowych z czarnogórskim wybrzeżem. Należy pamiętać, że w sezonie wakacyjnym w autokarach może być dość tłoczno.

PODRÓZ SAMOLOTEM:
Niestety Polska nie utrzymuje bezpośrednich połączeń lotniczych z Czarnogórą.
 
Kiedy najlepiej pojechać do Czarnogóry?
Najlepsza pora na wycieczkę lub wczasy w Czarnogórze to okres od czerwca do września.
 
Czy potrzebujemy wizę do Czarnogóry?
Nie. Obowiązuje decyzja władz Serbii i Czarnogóry z 30 maja 2003 r. o zniesieniu wobec obywateli RP obowiązku wizowego przy pobytach do 90 dni. W Czarnogórze są dwa lotniska przyjmujące samoloty z turystami: w Podgoricy (ok. 60 km od morza) i Tivacie (nad samym morzem). Do Czarnogóry można wjechać na podstawie dowodu osobistego (ale pobyt nie może przekroczyć 30 dni) lub na podstawie paszportu. Jeżeli wybieracie się Państwo na wakacje autokarem do Czarnogóry prosimy zapytać o trasę przejazdu, ponieważ czasami autokar jedzie przez Serbię i wtedy paszport jest niezbędny. Ulcinj - paszport jest potrzebny przejazd przez Serbię, Budva - wystarczy dowód osobisty przejazd przez Chorwację.

Czy w Czarnogórze jest bezpiecznie?
W Czarnogórze polscy turyści mogą czuć się w pełni bezpiecznie. Rzadko można się tu spotkać z przypadkami kradzieży. Polski turysta, ze względu na podobieństwo języka spotyka się w Czarnogórze z bardzo serdecznym nastawieniem. Natmoiast Czarnogórcy są narodem bardzo otwartym i sympatycznym.

Jak wygląda opieka zdrowotna w Czarnogórze?
W Czarnogórze nie ma zagrożenia epidemiologicznego i nie jest wymagane posiadanie świadectw szczepień ochronnych. Osobom, które przebywają w Czarnogórze w celach turystycznych, w nagłych wypadkach udziela się bezpłatnej pomocy medycznej (w tym zabiegów). Należy wziąć pod uwagę niski poziom państwowej opieki medycznej. Natomiast opłata za wizytę prywatną wynosi ok. 30 - 50 Euro. Apteki oferują leki znanych także w Polsce marek i są dobrze zaopatrzone.

Jaką walutą posługujemy się w Carnogórze? 
Oficjalną walutą jest Euro (EUR). W bankach można wymienić polską walutę na Euro, ale wiąże się to z pobraniem 1,5% prowizji. W całym pasie nadbrzeżnym można bez większy problemów wypłacać pieniądze z bankomatów. Wprawdzie kilka głównych hoteli akceptuje karty, ale naklejki na szybach mogą być nieraz mylące - nie zawsze dana karta jest akceptowana.

Jakie są orientacyjne ceny w sklepach w Czarnogórze:
chleb 0,46 Euro, mleko 0,6 Euro, śmietana 0,45 Euro, pomidory 1,5 Euro, jajka 0,1 Euro, truskawki 1,3 Euro, ryba 6-8 Euro, mięso 5-7 Euro, puszka piwa 0,5-0,7 Euro, czekolada 0,6 Euro, ketchup 1 Euro, masło 1 Euro, ser żółty 5-8 Euro, kawa 10 dkg 0,7 Euro, pocztówka 0,5 Euro, cukier 0,6 Euro, mąka 0,5 Euro, napój energetyczny 0,65 Euro

Jakie są przykładowe ceny w restauracjach w Czarnogórze:
pizza margarita - 3,5 Euro, pizza calzone - 4,5 Euro, lasagne - 5,5 Euro, spaghetti po bolońsku - 3,5 Euro, zupa gulaszowa - 3 Euro, kotlet schabowy z ziemniakami - 7 Euro, cevapcici - 4,5 Euro, stek wieprzowy - 4,5 Eur, krewetki - 15 Euro, kalmary grillowane - 9 Euro, małże - 8 Euro, sałatka warzywna - 1 Euro, piwo - 1,2 Euro, wino (butelka) - od 1,2 do 20 Euro

Jakie pamiątki można przywieźć z Czarnogóry?
Najbardziej charakterystyczną pamiątką z Czarnogóry będzie butelka miejscowego trunku, rakii lub wina. Najpopularniejszą marką rakii jest domaća rakija, czyli rakija domowej produkcji. Każdy gospodarz ma własną recepturę jej wytwarzania, a i smak takiej rakii jest inny. Najczęściej podawana jest w małych ilościach, przed obiadem. Najsłynniejszym czarnogórskim winem jest pochodzący z Podgoricy Vranac (ok. 2 EUR za 1 l). Jest to wino wytrawne, gęste, o niemal czarnym kolorze (słówko vrani jest archaicznym odpowiednikiem polskiego słowa „czarny”, określającego np. konia o czarnej maści), albo czarnogórskie białe wino zwane Krstač. Kupując alkohol, należy oczywiście uważać na podróbki, zwracając uwagę, czy opatrzony jest banderolą świadczącą o zapłacie akcyzy.

Co warto przywieźć z Czarnogóry?
Na targowiskach mozna kupić olej domowej produkcji, wytworzony z oliwek z przydomowych gajów oliwnych, oraz oliwę domową służącą do smarowania ciała. Różni się ona od oliwy spożywczej tym, iż jest mniej klarowna i zanieczyszczona resztkami z tłoczenia. Oprócz tego zawiera również rozmaite zioła nadające jej przyjemny zapach. Nad morzem można kupić przeróżne ozdoby wykonane z muszli, jeżowców i innych skarbów z morza. Doskonałą pamiątką są również zrobione ręcznie buty. W starych częściach czarnogórskich miast można jeszcze natrafić na małe zakłady szewskie, w których produkuje się skórzane pasterskie buty – tutejsze kierpce. Niektórzy szewcy wyrabiają też zwykłe, solidne buty na co dzień, do pracy. Kosztują ok. 20 Euro. Wspaniałą, choć niestety drogą pamiątką z pobytu w Czarnogórze są ilustrowane albumy o regionie. Nie ma tam jednak zbyt wiele księgarń, a te nieliczne są najczęściej słabo zaopatrzone.

Czego warto skosztować w kuchnii czarnogórskiej?
Najbardziej charakterystycznymi potrawami w Czarnogórze są dania mięsne z rusztu. Vješalica (kawałek wieprzowiny) w restauracji kosztuje ok. 5 Euro, ćevapi lub ćevapčići (małe kawałki mięsa wieprzowego) – 4 Euro za porcję, ražnjići (szaszłyk) – 4,5 Euro, karmenadla na žaru (rodzaj kotleta schabowego) – 4,5 Euro. Interesującą pozycją są popeci na podgorički način (czyli rolada mięsna wypełniona szynką i serem) – 6,5 Euro. Zupy nie są silną stroną kuchni czarnogórskiej. Z sałatek warto skosztować najpopularniejszą sałatkę pomidorową z serem feta i dodatkiem octu oraz czosnku (šopska) – 1,3 Euro. Można zamówić oliwki (masline) – 2 Euro oraz pieczoną paprykę (pečena paprika) – 1,3 Euro. Kawę najczęściej podaje się w specjalnych naczyniach służących do jej przyrządzania. W zależności od miejsca mała filiżanka kawy kosztuje 0,2 – 0,4 Euro. Zazwyczaj wraz z kawą otrzymuje się szklankę wody gratis. Woda pochodzi z kranu ale smakuje lepiej niż nasza woda niegazowana. Na herbatę (čaj) raczej nie ma co liczyć. W staroświeckich knajpach i restauracjach szybkiej obsługi (express restoran – luksusowa wersja naszych barów mlecznych) można ewentualnie dostać rumianek, mieszankę górskich ziół lub miętę.

PLACÓWKI DYPLOMATYCZNE
Do czasu otwarcia przedstawicielstwa RP w Czarnogórze opiekę nad obywatelami polskimi sprawuje konsul w Belgradzie: Ambasada RP
ul. Kneza Miloa 38, 11000 Beograd
tel. (0038111) 2065-301, 2065-318
fax. 361-69-39;
e-mail: ambrpfrj@Eunet.yu

Wydział Ekonomiczno-Handlowy
11070 Novi Beograd
Ul. Vladimira Popowića 6 ap. 401 (Genex Apartm.)
tel. (0038111) 311-23-40
fax: 311-23-07
e-mail: wehfrj@Eunet.yu